Project: Tenkawang Fabriek

In het tropisch regenwoud groeit de Tengkawang boom die zaden produceert die een hoogwaardige olie bevat. In de fabriek wordt de olie uit de zaden geperst.
Belangrijkste resultaten

Filmmateriaal
Bekijk de film over de fabriek van Raymond Hartman en Daniel Nijenhuis (in Engels).

Meer info over het project de Tengkawang Fabriek

De Tengkawangfabriek in Tembak

Op 19 augustus 2014 werd ‘s werelds eerste Tengkawang (illipeboter of “groene” boter) fabriek geopend in het dorp Tembak, gelegen op ongeveer 75 km van de regionale hoofdstad Sintang op West Kalimantan. In de fabriek wordt olie uit de Tengkawang noot geperst.

De Tengkawang noot

De Tenkawang noot groeit in het tropisch regenwoud van Borneo o.a. in het gebied rond Tembak, en is oogstrijp 6 maanden nadat de bloem is uitgebloeid. Als de noten van de bomen vallen, zijn ze vochtig, en moeten binnen twee dagen na de oogst worden gedroogd en binnen twee maanden tot vet worden verwerkt. Ca. vijfhonderd ton noten kan worden verwerkt tot negentig ton vet.

De Tengkawang noot
De Tengkawang noot

De Tengkawang fabriek in Tembak, een zero waste systeem!

De fabriek is gebouw tussen maart en augustus 2014. In de fabriek worden de noten gedroogd, de schil wordt gepeld, en wordt de olie uit de noten geperst. Voor het droogproces wordt gebruik gemaakt van warmte-opwekking via een energie-efficiënte bio-char die wordt gevoed met afvalhout uit het oerwoud. In de maanden dat de fabriek geen Tengkawang noten kan verwerken wordt deze voor andere doeleinden gebruikt zoals het drogen van rijst, fruit, hout en rubber. De oliepers wordt ook gebruikt om kemiri olie, kokosvet en droge kokos vlokken te produceren. En in een later stadium kunnen lokaal geplante jatropha zaden in dezelfde machines worden geperst om diesel te produceren voor de generator. De uitlaatgassen van de generator kunnen door een warmtewisselaar worden geleid die zo weer warmte produceert voor het droogproces.

De fabriek produceert de boven al genoemde biochar (http://en.wikipedia.org/wiki/Biochar) en elektriciteit. De biochar oven produceert bovendien ook nog houtazijn (om onkruid te doden), en teer (tbv houten funderingen). Bovendien is het residu van de geperste tengkawang noten een goede en gezonde aanvulling om te mixen in voer voor varkens en vissen. En het hele productieproces produceert geen afval en is daarmee een zero waste systeem.

De Tengkawang fabriek in Tembak, West Kalimantan
De Tengkawang fabriek in Tembak, West Kalimantan

Wat is er zo bijzonder aan de olie/het vet, en welke producten worden er van gemaakt

De kwaliteit van Tengkawangvet is veel beter dan die van bijv. palmolie. Het is gezonder dan palmolievet, voor meer toepassingen bruikbaar, de noten hebben een hoger vetgehalte en het vet kan jarenlang worden bewaard . Het vet bevat rond de 42% van het kostbare stearinezuur, het hoogste gehalte van alle plantaardige vetten.

De samenstelling van illipeboter is vergelijkbaar met cacaoboter, maar het heeft een hoger smeltpunt. Het smelt wel in contact met de huid, waardoor het geschikt is om te gebruiken in body balsems, crèmes, lotions, gezichtsmaskers, make-up, crèmespoeling, zonnebrandmiddelen, lip sticks en andere soortgelijke toepassingen waar een hoger smeltpunt gewenst is. In de fabriek wordt o.a. nu van de olie zeep gemaakt. Het procedé hiervoor is ontwikkeld door een aantal studenten uit Delft. Het product is dus zeer interessant voor cosmeticaproducenten en de voedingsindustrie.

Tengkawang oil coming from the press.
Tengkawang olie wordt uit de zaden geperst.

Wat betekent het project economisch voor de lokale bevolking?

Dankzij de noten ontvangen zo’n 160 boeren een extra inkomen van zo’n 16% op jaarbasis. Hierdoor wordt hun inkomenspositie versterkt en zijn ze minder gevoelig voor druk van de palmoliebedrijven om hun land te verkopen. We hopen hiermee het tropisch regenwoud te beschermen maar ook de mensen een duurzaam inkomen te geven.

Daarnaast is er nu werkgelegenheid voor 15 mensen die de fabriek runnen, en is er afgeleide werkgelegenheid zoals een kleine winkel naast de fabriek, waar de lunch wordt gemaakt voor het personeel, en materiaal toeleveranciers.

Het drogen van de Tengkawang noten in de zon.
Inkomen voor de lokale bevolking, een toekomst voor de kinderen!

En verder?

Een biologische moestuin is naast de fabriek gemaakt, zodat de mensen direct kunnen zien wat de voordelen van het gebruik van een mix van biochar en compost voor hun gewassen zijn. Het blijkt dat als gevolg van het gebruik van deze mix de opbrengsten sterk worden verhoogd.

Wat gebeurt er met de opbrengst/winst?

De winst van de fabriek zal, na terugbetaling aan sponsors, gebruikt worden om het Tengkawang project voort te zetten. Er zijn plannen om op meerdere plekken rond het Saran bos soortgelijke zero waste productielocaties te maken, zodat we nog meer boeren kunnen helpen en nog meer hectaren bos kunnen beschermen.

Wat betekent dit voor het regenwoud?

De Tengkawang fabriek levert extra inkomen, zodat de Dayaks kunnen blijven wonen in hun geliefde tropisch regenwoud, en kunnen ze hun eigen bos zelf beschermen.

In het verleden is al een enorme hoeveelheid van de Tengkawang bomen gekapt, wat een sterke inkomensdaling uit Tengkawang noten heeft veroorzaakt. Agung Bedura een jonge Dayak: “We weten allemaal dat het verlies van inkomsten uit de Tengkawang bomen, een van de belangrijkste bronnen van inkomsten voor onze Dayak gemeenschap, de bedoeling was van de palmolie-bedrijven en andere grote ondernemingen, opdat we meer van hen afhankelijk zouden zijn.”

Agung, een jonge Dayak, vastbesloten om de tradities van zijn voorvaderen in stand te houden.
Agung, een jonge Dayak, vastbesloten om de tradities van zijn voorvaderen in stand te houden.

Waar kan ik producten met Tengkawang Olie in Nederland kopen?

Deze kwalitatief hoogwaardige olie wordt inmiddels gebruikt in oa zeep, die in Nederland wordt verkocht in de webshops van orangutan rescue en Shopping Prince, alsmede in de fysieke winkel van Shopping Prince in de Prinsestraat in Den Haag. De introductie van de zeep in Nederland werd feestelijk gevierd, waarbij de eerste zeep werd aangeboden aan Wieteke van Dort.

soap
Masarang zeep gemaakt in de Tengkawang fabriek in Tembak (West Kalimantan, Indonesie)

Fotogalerij